Căng thẳng tại eo biển Hormuz gây áp lực lên vận tải hàng không toàn cầu

Các cuộc đụng độ tại Iran đã khiến eo biển Hormuz, một tuyến đường vận tải biển chiến lược, bị phong tỏa trở lại. Vào tối ngày 19/7, tàu chở dầu Hy Lạp Kavomaleas bị tấn công bằng tên lửa từ lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, khi tàu này được hộ tống bởi các tàu chiến Mỹ. Sự việc khiến thủy thủ đoàn phải rời khỏi tàu bị cháy, theo thông báo của UKMTO vào ngày 20/7.

Chính việc Iran từ chối đề xuất ngừng bắn kéo dài 10 ngày do Qatar đưa ra, cùng với 11 cuộc tấn công vào tàu thuyền kể từ ngày 25/6 theo báo cáo, đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh. Giá mỗi thùng dầu đã lên tới 82 USD vào trưa thứ Hai, dù đầu ngày giá có lúc đạt 85 USD.

Giá nhiên liệu tăng trở lại đã gây ra nhiều khó khăn cho ngành vận tải, đặc biệt là vận tải hàng không vốn ít nhiều đã phục hồi nhanh chóng sau tai họa tháng Ba. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng hóa Hàng không Quốc tế (TIACA), nhu cầu vận tải hàng không toàn cầu trong tháng Sáu đã tăng 7%, chủ yếu nhờ vào nhu cầu cao về chip bán dẫn và thiết bị liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Dù giá nhiên liệu tăng, các chuyên gia phân tích từ công ty Xeneta cho biết giá cước vận tải hàng không đã giảm trong thời gian trước nhờ sự giảm căng thẳng tại Trung Đông và sự cải thiện hiệu suất tại các trung tâm hàng không ở vùng Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, dự báo trước đây về ổn định giá giờ đây không còn phù hợp khi nguy cơ thiếu nhiên liệu một lần nữa đe dọa ngành hàng không.

Xeneta cũng chỉ ra rằng mức giá cước vận tải hàng không được quyết định bởi cung và cầu chứ không hoàn toàn do chi phí nhiên liệu. Trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, dù giá nhiên liệu tăng mạnh, giá cước vận tải tại các tuyến đường xuyên Đại Tây Dương lại có xu hướng giảm. Niall van de Wouw, giám đốc vận tải hàng không của Xeneta, khẳng định không có mối quan hệ trực tiếp giữa việc tăng giá nhiên liệu và tăng giá cước vận tải, và ông khuyến cáo các nhà vận chuyển sử dụng cơ chế định giá dựa trên chi phí thực tế thay vì giá nhiên liệu biến động.

TIACA cho biết điểm nổi bật trong quý vừa qua là sự tăng trưởng bất ngờ của nhu cầu vận tải hàng không nhờ những mặt hàng liên quan đến AI. Mặc dù lĩnh vực thương mại điện tử giảm sút, các lô hàng công nghệ cao đã bù đắp phần lớn sự thiếu hụt này.

Giám đốc vận tải hàng không của Xeneta mô tả mức tăng trưởng trong tháng Sáu là "đặc biệt" và nhận xét rằng khối lượng vận tải hàng không hiện tại đang chống lại xu hướng thông thường về giảm nhu cầu, chủ yếu nhờ vào sự gia tăng lớn về hàng hóa AI trên tuyến giữa châu Á - Thái Bình Dương và Bắc Mỹ. Ông cho biết mặc dù mặt hàng AI chỉ chiếm dưới 10% tổng khối lượng hàng hóa hàng không, nhưng vai trò của nó trong việc thúc đẩy tăng trưởng là không thể phủ nhận.

Đáng chú ý, trong tháng Tư, doanh số bán chip bán dẫn toàn cầu đã tăng 106% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất kể từ khi tổ chức thống kê World Semiconductor Trade Statistics bắt đầu ghi nhận từ năm 1986. Điều này đã khiến tuyến vận tải hàng không xuyên Thái Bình Dương trở thành tuyến quan trọng nhất trong năm nay, bất chấp sự suy giảm thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ do thuế quan áp đặt.

Theo xeneta, những diễn biến mới tại eo biển Hormuz sẽ khiến ngành vận tải hàng không toàn cầu đối mặt với những thách thức mới do gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và biến động giá cả, đặt ra các câu hỏi về tính bền vững của sự phục hồi gần đây trong ngành này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.