GSMA kêu gọi giảm thuế smartphone nhằm thu hẹp khoảng cách số ở châu Phi

Tổ chức GSM Association (GSMA) đã kêu gọi các chính phủ châu Phi, gồm Nigeria, cần giảm thuế đối với smartphone phổ thông và thực hiện các cải cách về quy định để thúc đẩy sự bao trùm số nhanh hơn. Theo GSMA, dù có mạng băng thông rộng phủ sóng tới 961 triệu người châu Phi, nhưng rất nhiều người trong số đó vẫn chưa sử dụng dịch vụ, tạo ra khoảng cách lớn trong việc tiếp cận công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu tại Hội thảo GSMA-ATU về Tương lai số châu Phi diễn ra tại Abuja ngày 17/5, Caroline Mbugua, Giám đốc cấp cao về Chính sách Công và Truyền thông GSMA châu Phi, nhấn mạnh "kỷ nguyên trí tuệ" mà châu Phi đang bắt đầu đòi hỏi phải có cơ sở hạ tầng và kết nối vững chắc để AI phát triển. Bà cảnh báo rằng 961 triệu người được phủ sóng nhưng không dùng mạng là khoảng cách sử dụng lớn, nếu không được giải quyết sẽ khiến họ bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng AI.

Caroline Mbugua dẫn chứng Nam Phi từng gỡ bỏ thuế hàng xa xỉ 9% cho các thiết bị cấp thấp, giúp tăng trưởng nhanh việc sử dụng smartphone. Bà kêu gọi các nước châu Phi cũng cần ưu tiên giảm thuế nhằm tăng khả năng tiếp cận các thiết bị phổ thông, vì tính năng chi phí là thách thức lớn nhất hiện nay.

Bên cạnh đó, bà chỉ ra rằng mặc dù chỉ khoảng 9% người dân châu Phi chưa được phủ sóng băng thông rộng, việc kết nối các cộng đồng vùng sâu vùng xa vẫn tốn kém hơn từ 2 đến 5 lần so với khu vực đô thị. Thu nhập từ các vùng này cũng thấp hơn tới 10 lần nên khó thu hút đầu tư hạ tầng.

GSMA đề xuất áp dụng các quy định công bằng giữa các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông, nhằm cho phép họ triển khai công nghệ phù hợp nhất tại từng vùng, bao gồm cả dịch vụ vệ tinh. Caroline Mbugua nhấn mạnh "cùng dịch vụ, cùng quy định" để thúc đẩy cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng.

Bà cũng ra mắt Chỉ số số hóa châu Phi (Digital Africa Index) dùng để đánh giá mức độ phát triển và môi trường chính sách số của các quốc gia, khuyến khích các nhà hoạch định chính sách sử dụng dữ liệu này làm căn cứ để đưa ra cải cách hiệu quả. Bà nhấn mạnh Nigeria từng thể hiện tốt ở nhiều chỉ số nhưng vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện.

GSMA công bố dự án AI Atlas nhằm tích hợp các ngôn ngữ bản địa châu Phi vào các mô hình ngôn ngữ lớn, với Nigeria đã có bốn ngôn ngữ tham gia.

Michaela Angonius, Trưởng bộ phận Chính sách và Quy định GSMA, kiến nghị các chính phủ cập nhật khung cấp phép viễn thông theo hướng trung lập công nghệ thay vì phân theo loại công nghệ cụ thể như hiện nay, để giúp ngành đáp ứng kịp với tiến bộ công nghệ nhanh chóng.

Bà cũng nhấn mạnh việc cải thiện sử dụng Quỹ dịch vụ phổ cập (Universal Service Funds - USF), hiện phần lớn nguồn quỹ chưa được khai thác, trở thành gánh nặng tài chính cho các nhà mạng và làm tăng giá dịch vụ người dùng cuối. Việc này gây tổn hại trong bối cảnh khoảng cách sử dụng mạng vẫn còn lớn ở châu Phi.

John Omo, Tổng Thư ký Liên minh Viễn thông Châu Phi (ATU), nhấn mạnh theo báo cáo Mobile Economy Africa của GSMA, viễn thông đã đóng góp 240 tỷ USD cho kinh tế châu Phi, tạo ra 13 triệu việc làm và mang về 45 tỷ USD ngân sách nhà nước mỗi năm. Tuy nhiên, ông khẳng định mở rộng phủ sóng mạng không còn là thước đo duy nhất của tiến bộ mà quan trọng là mọi người có thể chi trả dịch vụ, sử dụng thành thạo và tin tưởng các nền tảng số.

Ông kêu gọi các nhà quản lý sử dụng Chỉ số số hóa châu Phi như một công cụ để đánh giá hiệu quả chính sách quốc gia một cách thực tế và dựa trên dữ liệu.

Kalvin Bahia, Kinh tế trưởng tại GSMA Intelligence, cho biết châu Phi đã giảm khoảng cách phủ sóng băng thông rộng từ 40% cách đây 10 năm xuống dưới 10% năm 2024, tuy nhiên khoảng cách sử dụng vẫn là thách thức lớn nhất. Chỉ khoảng 28% người châu Phi dùng internet di động và chưa tới một nửa trong số đó truy cập qua smartphone 4G hoặc 5G.

Bahia nhấn mạnh các quốc gia có môi trường chính sách và quy định tốt thường đạt kết quả phát triển số cao hơn, do đó thúc đẩy các cải cách dựa trên bằng chứng là rất cần thiết để gia tăng bao phủ và sử dụng dịch vụ số ở châu Phi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.