Mỹ chuẩn bị thắt chặt quan hệ với công ty an ninh tư nhân của đồng minh Trump tại Haiti

Erik Prince, người sáng lập công ty quân sự tư nhân Blackwater từng gây tranh cãi, hiện điều hành Vectus Global tại Haiti từ tháng 3/2025. Công ty này phối hợp với Lực lượng Nhiệm vụ đặc biệt (Task Force) do chính phủ Haiti quản lý, triển khai các đòn tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các băng nhóm vũ trang đang chiếm giữ nhiều khu vực rộng lớn của đất nước này.

Nhóm theo dõi nhân quyền Human Rights Watch (HRW) thống kê có 1.243 người thiệt mạng trong 141 cuộc tấn công bằng drone giữa tháng 3/2025 và tháng 1/2026, trong đó có 43 người lớn và 17 trẻ em là dân thường, cùng hơn 700 người khác bị thương. Số vụ tấn công và thương vong tăng cao từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026.

Trong buổi điều trần trước Quốc hội Mỹ ngày 21/7, Đại tá Justin Gorkowski, đại diện Bộ Quốc phòng và đồng lãnh đạo nhóm giám sát phối hợp với Lực lượng đàn áp băng nhóm (Gang Suppression Force - GSF) do Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn, cho biết Task Force Haiti là "đối tác xuất sắc" và việc đưa một sĩ quan từ Task Force vào trung tâm chỉ huy chung sẽ được thực hiện từ tuần tới.

Ông Gorkowski nhấn mạnh hiện có sự phối hợp không chính thức giữa các cấp chỉ huy của Vectus Global và Task Force Haiti, và sự hợp tác này sẽ được chính thức hóa trong tương lai. Theo ông, khi các băng nhóm bị dẹp bỏ, mối quan hệ sẽ càng bền chặt hơn.

Lực lượng GSF được Mỹ hỗ trợ tài chính cùng cảnh sát Haiti. Bộ Ngoại giao Mỹ và các bên liên quan hiện chưa có phản hồi về các yêu cầu bình luận.

Đại tá Gorkowski thừa nhận không biết số liệu thương vong dân sự chính xác, nhưng đội của ông nỗ lực tối đa để giảm thiểu rủi ro. Michael Kozak, quan chức cấp cao về vấn đề Tây bán cầu của Bộ Ngoại giao Mỹ, cho biết Mỹ dựa vào các tổ chức nhân quyền để có báo cáo về thương vong.

Gorkowski nhận định đây là tình huống chiến tranh thực sự, và những đòn tấn công của Task Force đang dần trở nên "phân biệt" hơn, đóng vai trò thiết yếu trong cuộc chiến chống băng nhóm. Ông tin rằng các cơ chế giám sát cần thiết đã được thiết lập.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết người Mỹ làm việc cho Vectus tại Haiti không phải là nhà thầu nước ngoài nên không phải tiết lộ hoạt động và chính phủ Mỹ không kiểm soát trực tiếp các hoạt động của Vectus tại đây.

Dù có những lo ngại về pháp lý trong việc sử dụng lực lượng sát thương, các cuộc tấn công bằng drone được đánh giá giúp đẩy lùi các băng nhóm tại thủ đô Port-au-Prince, dù hoạt động tội phạm hiện lan rộng sang các vùng khác làm hàng chục nghìn người phải rời nhà.

Haiti hợp đồng với công ty của Erik Prince giữa bối cảnh tình hình an ninh ngày càng xấu, dù trước đó đã có một nhiệm vụ do Kenya dẫn đầu và được LHQ hậu thuẫn. Nhiệm vụ này thiếu nguồn lực và chỉ đạt 40% mục tiêu binh sĩ trước khi rút sớm đầu năm nay. GSF, lực lượng có xu hướng quân sự hơn, đặt chỉ tiêu lên tới 5.500 quân lính vào mùa thu.

Đại tá Gorkowski cho biết Lực lượng GSF bao gồm binh sĩ từ Chad, Sri Lanka và Côte d'Ivoire, với từng nước đảm trách các vùng trọng điểm tại Haiti như thủ đô Port-au-Prince và tỉnh Artibonite vốn có mức độ bạo lực cao. Bangladesh cũng chuẩn bị triển khai lực lượng theo dự kiến. GSF sẽ bước vào giai đoạn quan trọng khi nhiệm vụ được xem xét gia hạn vào tháng 10 năm nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.