Mỹ và Saudi Arabia sắp công bố thỏa thuận hạt nhân dân sự kéo dài 30 năm

Theo nhiều phương tiện truyền thông Mỹ, chính quyền của Tổng thống Donald Trump sắp công bố một thỏa thuận với Saudi Arabia nhằm phát triển chương trình hạt nhân dân sự tại vương quốc Trung Đông này. Thỏa thuận được thiết lập kéo dài trong 30 năm và bao gồm sự tham gia của các công ty Mỹ trong việc phát triển năng lực làm giàu uranium cho mục đích dân sự của Saudi Arabia.

Việc hợp tác này được kỳ vọng sẽ đem lại hàng tỷ đô la đầu tư cho ngành công nghiệp hạt nhân Mỹ, đồng thời mở rộng tầm ảnh hưởng của Washington trong lĩnh vực hạt nhân toàn cầu. Động thái diễn ra trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì một chiến dịch đầy căng thẳng chống lại Iran, căn cứ một phần vào mối lo ngại về chương trình hạt nhân của Tehran và đang là điểm nóng tranh luận trong các cuộc đàm phán hòa bình hiện đang đình trệ.

Mặc dù thỏa thuận hạt nhân dân sự với Saudi Arabia có nhiều triển vọng về hợp tác kinh tế, song đã gặp phải sự phản đối từ nhiều chính trị gia Mỹ thuộc cả hai đảng và các quan chức Israel. Họ bày tỏ lo ngại rằng chương trình hạt nhân dân sự này có thể dễ dàng được chuyển đổi để phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai, tạo ra rủi ro đối với an ninh khu vực Trung Đông.

Cựu Thủ tướng Israel Naftali Bennett cho rằng đây là một "thất bại chiến lược nghiêm trọng" đối với Israel, có thể đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia của nước này. Ông cảnh báo việc làm giàu uranium trên đất Saudi Arabia có nguy cơ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ khí trong khu vực và làm mất kiểm soát về tình hình hạt nhân trong Trung Đông.

Một số quan chức Mỹ, trong đó có Ngoại trưởng Marco Rubio, đã từ chối xác nhận chi tiết của thỏa thuận khi được hỏi tại Manila, nhưng nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận nào dẫn đến nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận dự kiến sẽ được trình lên Quốc hội Mỹ trong vài ngày tới, dù việc phê chuẩn của Quốc hội không phải là điều kiện cần để thoả thuận có hiệu lực.

Saudi Arabia lâu nay khẳng định quyền theo đuổi chương trình hạt nhân dân sự nhằm phục vụ cho nhu cầu năng lượng và phát triển kinh tế bền vững của mình. Thỏa thuận với Mỹ được xem là bước tiến quan trọng giúp Riyadh tiếp cận công nghệ làm giàu uranium một cách hợp pháp, đồng thời mở rộng khả năng tự chủ trong lĩnh vực hạt nhân.

Hiện tại, cả Nhà Trắng và giới chức Saudi Arabia tại Riyadh vẫn chưa chính thức lên tiếng về các thông tin báo chí vừa được công bố. Thỏa thuận này sẽ được theo dõi chặt chẽ bởi cộng đồng quốc tế do tính chất nhạy cảm và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh khu vực và toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.