Sự chia rẽ trong PiS mở ra kỷ nguyên mới cho chính trường Ba Lan, cơ hội cho PSL

Trong một tuyên bố mới đây, lãnh đạo đảng Luật và Công Lý (PiS) Jarosław Kaczyński xác nhận hơn 30 nghị sĩ đã từ bỏ tư cách thành viên trong đảng khi không ký bản tuyên bố cam kết dành cho mọi thành viên. Sau đó, ông rời phòng họp mà không trả lời các câu hỏi, chỉ nói ngắn gọn: "Đã kết thúc rồi". Đây được xem là bằng chứng xác thực về sự chia rẽ nội bộ chưa từng có trong đảng cầm quyền tại Ba Lan, mở ra một bước ngoặt quan trọng cho chính trường trong nước.

Nhà phân tích Kolanko đánh giá quá trình chia rẽ này đã diễn ra trong nhiều tháng nhưng chỉ chính thức kết thúc hôm nay, đồng thời khẳng định đây không phải là sự chấm dứt mà là dấu hiệu bắt đầu một giai đoạn hoàn toàn mới cho phe hữu trong Ba Lan. Tương tự, nhà nghiên cứu Szułdrzyński nhấn mạnh tuyên bố của Kaczyński có thể gây hiểu nhầm vì thực chất đây không phải kết thúc mà là bước mở đầu cho những diễn biến mới phức tạp hơn.

Kolanko nhìn nhận sự chia rẽ này là biểu hiện của tính không thể lý giải hoàn toàn trong chính trị khi nó vượt ngoài các tính toán truyền thống. Ông liệt kê nhiều thách thức mà chính phủ hiện tại đang đối mặt, như tỷ lệ phản đối 48% theo khảo sát CBOS, sự thất thế về chính sách nhà ở ngắn hạn, khủng hoảng y tế và khó khăn trong việc huy động tầng lớp trung lưu.

Theo Kolanko, xét về mặt logic chính trị, chia rẽ trong đảng đối lập lớn nhất hiện nay là điều không hợp lý. Ông dẫn chứng từ cuốn "Political Mind" của George Lakoff để minh chứng rằng các quyết định chính trị thường chịu ảnh hưởng mạnh từ cảm xúc và lời cam kết, không hẳn dựa trên tính toán lý trí, giải thích các hiện tượng như Brexit và chiến thắng của Donald Trump.

Theo Kolanko, sự kiện này phản ánh một sai lầm tính toán kép giữa ông Kaczyński và Thủ tướng Mateusz Morawiecki. Mặc dù nhóm phản đối đã đăng ký thành lập một hội nhóm từ giữa tháng 5 nhưng chỉ đến khi kế hoạch tụ họp mang tính chất xã hội được tiết lộ thì mới gây ra phản ứng mạnh. Kaczyński bất ngờ khi biết sự kiện này không qua Morawiecki, cho rằng đây là hành động phá vỡ một thỏa thuận từ cuộc gặp với Adam Bielan.

Kaczyński sau đó đã dùng "chiếc súng Chekhov" để công kích Morawiecki, trong khi Morawiecki dự tính vẫn sẽ giữ lại một số thành viên. Tuy nhiên, cả hai bên đều thất bại trong phép tính chiến thuật khi sự việc phát triển vượt kiểm soát dẫn đến cuộc chia tay lớn này.

Chuyên gia Szułdrzyński cho rằng sự phân rã trong PiS sẽ mở ra cơ hội lớn cho lãnh đạo Đảng Nhân dân Ba Lan (PSL), Władysław Kosiniak-Kamysz, trong cuộc đua cho vị trí Thủ tướng. Ông nhấn mạnh điều này không dựa trên các thỏa thuận tiền bầu cử mà chủ yếu vì bối cảnh chính trị mới sau cuộc chia rẽ. Mùa giải mới của các liên minh và cấu trúc chính trị đang bắt đầu hình thành, có thể dẫn đến việc thành lập các đảng mới hoặc liên kết khác giữa các lực lượng hiện có.

Szułdrzyński còn lưu ý rằng Donald Tusk sẽ nhận thấy Kosiniak-Kamysz không chỉ có một lựa chọn duy nhất là hợp tác hay biến mất, qua đó đa dạng hóa các phương án chính trị trong tương lai gần.

Kolanko bày tỏ quan điểm hoài nghi về kịch bản hợp tác trước bầu cử giữa PSL và đảng của Morawiecki. Ông chỉ ra rằng mặc dù thảo luận nhiều trong giới truyền thông Ba Lan, về mặt chính trị là khó xảy ra do mối quan hệ đối lập phức tạp khi Morawiecki đã là Thủ tướng trong 6 năm, còn Kosiniak-Kamysz hiện là Phó Thủ tướng thuộc phe thân Tusk.

Thay vào đó, Kolanko đề cập đến khả năng Kosiniak-Kamysz sẽ trở thành Thủ tướng trong một liên minh sau bầu cử với sự ủng hộ của Donald Tusk và liên minh cầm quyền, nhưng nhấn mạnh đây chỉ là giả thuyết chưa được xác nhận. Szułdrzyński bổ sung rằng sự không ổn định trên phe hữu không chỉ làm thay đổi cán cân lực lượng trong đối lập mà còn ảnh hưởng đến khả năng thương lượng nội bộ trong liên minh chính phủ hiện nay.

Việc chia rẽ nội bộ của PiS không chỉ làm xáo trộn bộ mặt chính trường Ba Lan mà còn tạo ra bước ngoặt mới trong các chiến lược liên minh, có thể định hình lại chiều hướng chính trị nước này trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.