Nguyên nhân gian lận thi cử tại Nigeria được cựu lãnh đạo JAMB chỉ ra là do cha mẹ sinh viên

Prof. Ishaq Oloyede, cựu Tổng thư ký của Hội đồng Tuyển sinh và Xét tuyển nhập học chung Nigeria (JAMB), đã lên tiếng chỉ trích vai trò của các bậc phụ huynh trong việc thúc đẩy gian lận thi cử tại nước này, thay vì đổ lỗi cho chính các thí sinh.

Trong một cuộc phỏng vấn với ThisDay Live vào cuối tuần qua, ông Oloyede cho biết nhiều phụ huynh chủ động đưa con cái mình vào con đường gian lận nhằm đảm bảo cơ hội trúng tuyển vào các trường đại học và cao đẳng. Ông mô tả đây là trải nghiệm đau lòng nhất trong hơn một thập kỷ giữ chức vụ tại JAMB.

Ông nói: "Khoảng thời gian khó khăn nhất trong công việc tại JAMB là khi tôi chứng kiến mức độ dính líu của phụ huynh vào các tổ chức gian lận thi cử. Họ đang dẫn dắt các con cái, học sinh của mình vào thế giới tội phạm."

Oloyede nhấn mạnh rằng các thí sinh thường không phải là thủ phạm chính của gian lận mà chính các bậc cha mẹ mới đóng vai trò chủ đạo trong khuyến khích hành vi này.

Ông thừa nhận mỗi lần đối mặt với những trường hợp phụ huynh tiếp tay gian lận đều khiến ông rất xúc động. "Tôi luôn cảm thấy không thể hiểu được làm sao người ta có thể ghét bỏ chính tương lai của mình đến mức như vậy", ông chia sẻ.

Bên cạnh đó, Oloyede còn cho rằng nhiều cha mẹ dù có khuyết điểm cá nhân nhưng không nên truyền những điều đó cho con cháu. Theo ông, "Dù bạn có những hạn chế cá nhân, bạn cũng không muốn truyền tai những khuyết điểm đó cho thế hệ tiếp theo. Nhưng đó là điều nhiều người đang làm với con cái họ."

Oloyede cũng đề cập đến vụ việc nổi tiếng "con rắn nuốt tiền" từng được truyền thông đăng tải rộng rãi. Ông khẳng định sự việc này không xảy ra trong thời gian ông đương nhiệm, nhưng ông đã phải giải quyết hậu quả của nó.

Ông cho biết: "Chuyện con rắn nuốt tiền không xảy ra khi tôi làm việc tại JAMB. Nó diễn ra trước thời điểm tôi nhận nhiệm vụ, nhưng tôi phải xử lý. Tôi rất biết ơn vì cách tôi giải quyết vấn đề này. Chúng tôi đã thu âm lại lời kể vì chuyện này rất khó tin. Không hề có con rắn nào, nhưng việc ghi âm lại đã làm rõ sự thật."

Khi được hỏi về khả năng một cơ sở giáo dục đại học có thể tuyển sinh bậc đại học mà không thông qua JAMB, ông Oloyede khẳng định: "Theo quy định pháp luật hiện hành, không thể có trường nào được phép nhận sinh viên bậc đại học mà không phải thông qua JAMB. Nếu có, đó là hành vi bất hợp pháp và không đúng quy trình."

Ông Oloyede đã đảm nhiệm vị trí Tổng thư ký JAMB từ tháng 8/2016 đến ngày 31/7/2026. Trong quãng thời gian này, JAMB đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm ngăn chặn gian lận thi cử, triệt phá nhiều đường dây mạo danh thí sinh và làm giả kết quả, đồng thời thường xuyên cảnh báo phụ huynh không tiếp tay cho các thí sinh gian lận trong kỳ thi Tuyển sinh Đại học Thống nhất.